Opinie: waarom wij niet samenwerken met Mad Science

Wetenschap hoort niet verkocht te worden, maar gedeeld

Opinie: waarom Proefjeslab kiest voor een andere visie op wetenschapseducatie

Deze blog is een opiniestuk. De beschreven standpunten geven de visie van Proefjeslab weer op wetenschapseducatie en zijn bedoeld om onze eigen keuzes en onderwijsfilosofie toe te lichten.

Bij Proefjeslab geloven we dat wetenschap voor iedereen toegankelijk moet zijn. Niet alleen voor kinderen die zich een naschools traject kunnen veroorloven, maar voor ieder kind dat nieuwsgierig is naar de wereld. Regelmatig krijgen we de vraag waarin wij verschillen van organisaties zoals Mad Science. Die vraag begrijpen we goed. Beide organisaties willen kinderen enthousiast maken voor wetenschap, maar de manier waarop wij dat willen bereiken verschilt fundamenteel.

Een andere visie op wetenschapseducatie

Mad Science maakt deel uit van een internationale franchiseorganisatie. Dat is op zichzelf niets negatiefs; veel succesvolle organisaties werken volgens een franchiseformule. Toch past dat model niet bij de visie die wij met Proefjeslab hebben. Wij kiezen bewust voor een kleinschalige, onafhankelijke organisatie waarin we onze inhoud, didactiek en workshops volledig zelf kunnen ontwikkelen. Naar onze mening biedt die vrijheid meer ruimte om voortdurend te vernieuwen en onze activiteiten af te stemmen op de wensen van scholen en leerkrachten.

Onderwijs of entertainment?

Een spectaculaire proef trekt onmiddellijk de aandacht van kinderen. Daar is niets mis mee. Integendeel. Voor Proefjeslab is een indrukwekkend experiment echter nooit het eindpunt, maar juist het begin van een gesprek. Vanuit onze eigen onderwijsvisie vinden wij het belangrijk dat kinderen niet alleen zeggen: “Wauw!”, maar ook begrijpen waarom iets gebeurt. Persoonlijk heb ik in de loop der jaren ervaren dat sommige commerciële STEM-formules sterker inzetten op entertainment en beleving dan op inhoudelijke verdieping. Dat is een keuze die organisaties uiteraard zelf mogen maken, maar het is niet de keuze die wij met Proefjeslab willen maken. Wij proberen juist zoveel mogelijk tijd vrij te maken voor vragen, verwondering en uitleg, zodat kinderen niet alleen kijken, maar ook leren denken als kleine onderzoekers.

Lokale vrijheid boven een vaste formule

Iedere school is anders. Iedere klas is anders. Daarom geloven wij niet in een volledig gestandaardiseerde aanpak. Wij vinden het belangrijk dat onze professoren voldoende ruimte krijgen om hun lessen aan te passen aan de groep die voor hen zit. Die flexibiliteit vinden wij een grote meerwaarde van een onafhankelijke organisatie.

Wetenschap voor iedereen

Nieuwsgierigheid zou volgens ons nooit afhankelijk mogen zijn van de financiële mogelijkheden van ouders. Daarom proberen wij onze activiteiten zo toegankelijk mogelijk te houden en werken we graag samen met scholen, gemeenten en organisaties die wetenschap voor een breed publiek bereikbaar willen maken. Dat is een bewuste maatschappelijke keuze die wij als organisatie maken.

De rol van commerciële organisaties

Wij begrijpen dat commerciële organisaties een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het populair maken van wetenschap. Tegelijk vinden wij het gezond om stil te staan bij de bredere vraag welke rol commerciële aanbieders binnen het onderwijs zouden moeten spelen. Daar bestaan verschillende visies over. Onze visie is dat onderwijs zoveel mogelijk onafhankelijk moet kunnen blijven en dat scholen gebaat zijn bij ruimte om uit verschillende vormen van samenwerking te kiezen. Dat is geen verwijt aan één specifieke organisatie, maar een bredere maatschappelijke discussie waarin wij bewust onze eigen positie innemen.

Waarom Proefjeslab bestaat

Proefjeslab is ontstaan vanuit de overtuiging dat wetenschap kinderen niet alleen moet verbazen, maar vooral nieuwsgierig moet maken. Wij willen dat een kind na afloop niet alleen zegt: “Dat was leuk.” Maar ook: “Nu snap ik hoe dat werkt.” Daar investeren wij iedere dag opnieuw in. Niet omdat wij denken dat onze manier de enige juiste is. Wel omdat wij geloven dat deze aanpak het beste aansluit bij onze eigen missie en waarden. Onze keuze Er zijn verschillende manieren om kinderen enthousiast te maken voor wetenschap. Wij respecteren dat organisaties daarin verschillende keuzes maken. Met Proefjeslab kiezen wij bewust voor een lokale, onafhankelijke organisatie waarin nieuwsgierigheid, persoonlijke begeleiding, inhoudelijke verdieping en toegankelijkheid centraal staan. Dat is de weg die wij willen bewandelen. En precies daarom bestaat Proefjeslab.

Meer zien dan alleen het effect

Wetenschap wordt pas echt interessant wanneer je niet alleen naar het resultaat kijkt, maar ook probeert te begrijpen wat er onderweg gebeurt. Bij dit thema kun je daarom steeds drie vragen stellen: wat zie je, waardoor zou dat kunnen komen en hoe kun je controleren of je idee klopt? Die eenvoudige volgorde maakt van een opvallend verschijnsel een klein onderzoek. Voor kinderen is dat belangrijk, omdat het antwoord niet meteen wordt voorgezegd. Ze leren eerst waarnemen, daarna voorspellen en pas vervolgens verklaren. Zo wordt nieuwsgierigheid geen losse reactie, maar het begin van logisch denken.

Van lezen naar zelf doen

Voor meer verdieping kun je ook kijken naar Waarom Proefjeslab het STEM-landschap verandert en De 10 grappigste reacties van kinderen tijdens onze shows. Voor een activiteit op locatie vind je meer informatie bij wetenschapsworkshops voor scholen. Wie zelfstandig nog meer wetenschappelijke inspiratie zoekt, kan bovendien kijken bij NEMO Science Museum. Daarmee ontstaat een logische stap van lezen naar zelf onderzoeken.

De wetenschap erachter is boeiend, maar: wat eerst een simpel weetje lijkt, blijkt een mooie oefening in wetenschappelijk denken. Kinderen leren beter wanneer ze eerst mogen verwonderen en daarna samen zoeken naar een verklaring. Daardoor wordt kennis gekoppeld aan een ervaring, en precies die combinatie maakt de kans groter dat het inzicht ook later nog blijft hangen.